کتاب سلوک با همسر

سلوک با همسر عنوان کتابی است که با تلاش و کوششی طاقت فرسا در طی سالیان متمادی، توشه‌ای مناسب برای این مسیر پر پیچ و خم فراهم نموده است.

کدام یک از ما از داشتن نسخه ای کارگشا برای سیر و سلوک بدمان می آید؟ حالا اینکه چقدر همت و اراده برای عمل کردن به اینجور نسخه ها داریم به کنار، اما آن چیزی که نمی توان انکارش کرد، علاقه فطری ما به قرب الهی و البته بدست آوردن دستورالعملی برای رسیدن به این هدف است.

احتمالا همین میل فطری هم هست که هر روز یک نفر علم عرفان و طریقت بلند می کند و جمعی از مردم را گرد خود جمع می نماید.

حالا شاید ما با خواندن این چند خط منتظر باشیم تا اینبار هم دستورالعمل هایی شامل چند ذکر و عمل مستحبی در اوقات و مکان های خاص پیشنهاد داده شود. اما دستورالعملی که قرار است اینجا داده شود کمی متفاوت است.

کتاب «سلوک با همسر» راهی جلوی پای ما قرار می دهد تا به خدا نزدیکتر شویم اما از راهی متفاوت که شاید خیلی حواسمان به آن نبوده است. برای مایی که معمولاً دنبال نسخه های عجیب و غریب با توصیه هایی سخت و غیرطبیعی می گردیم، اینکه کسی بهترین راه نیل به تقرب را دقت در رفتارهای خانوادگی معرفی کند شاید عجیب باشد.

سلوک با همسر با زیر عنوان «نه حرف من، نه حرف تو، حرف خدا» به من و شما تذکر می دهد که آب در کوزه است و ما تشنه لبان می گردیم. نویسنده که از شاگردان آیت الله حاج سیّد عبدالله جعفری تهرانی و آیت الله حاج شیخ علی پهلوانی بوده است، با بهره گیری از روش سلوکی آن دو عارف واصل به نکات ارزشمندی در سیر الی الله توجّه داده و آنچه را که طالبان قرب الهی باید در مقام تخلیه و تحلیه ی آن در سلوک با همسر خویش داشته باشند، به خوبی تبیین کرده است.

مؤلف در بخشی از این کتاب آورده است: «از عارف بزرگوار مرحوم آقا سید هاشم حداد- قدس سره- که از شاگردان سلوکی حضرت جمال العارفین مرحوم آیة الله سید علی قاضی- قدس الله نفسه- بوده، نقل شده است که می فرموده: «انسان اگر بخواهد واصل شود، شروع آن از خانه و زن و بچه است.»

نویسنده آیات و روایات و حکایاتی از شیوه عملی بزرگانی چون آیت الله آقا میرزا محمد تقی شیرازی، آیت الله بهجت، آیت الله پهلوانی، علامه طباطبایی، ملا مهدی نراقی، آقا شیخ غلام رضا یزدی، آیت الله بروجردی، رجب علی خیاط، آقا شیخ محمد ابراهیم آیتی، امام خمینی، آقاشیخ محمد بهاری همدانی، سید بن طاووس، مقام معظم رهبری، علامه حسن زاده آملی، و اشعاری از حافظ، باباطاهر را در این کتاب بیان کرده است و همچنین در اول هر پاراگراف مخاطب خود را با لفظ ای عزیز، مورد خطاب قرار داده و بعد از آن نصایح و سفارشات قرآن و اولیاء الله و نکاتی از بزرگان و عرفای دین که در کتب مختلف وجود دارد، آورده است.

نویسنده در باب رفق و مدارا می نویسد: «ای عزیز! سهم رفق و مدارا در زندگی سعادتمندانه ات به اندازه ای است که سید مخلصین ( صلی الله علیه و آله ) فرمود: مدارا با مردم، نیمی از ایمان و رفق با آنان، نیمی از زندگی است.»

در جای دیگری از کتاب در مورد خشم و غضب می نویسد: «ای عزیز! یکی از اموری که سرمایه ها و اندوخته های سلوکی و معنوی ات را خاکستر کرده و به باد می دهد و تو را در دره سقوط قرار داده و به وادی هلاکت می کشاند، شعله خشم و غضبی است که نشأت گرفته از رضایت محبوب حقیقی ات - جل جلاله - نباشد.

خواندن این کتاب 312 صفحه ای علاوه بر اینکه می تواند یکی از مهمترین عواملی که سد سلوک و تقرب ما شده است را به بما بنمایاند، در واقع کیفیت زندگی و تعاملات خانوادگی ما را هم بالاتر می برد و کمک می کند تا خانواده اش شادتر، سالم تر و اسلامی تر داشته باشیم.

این کتاب که به بیان سبک زندگی منطبق بر فطرت توحیدی پرداخته ، مشتمل بر 25 عنوان است. محبوب ترین بنا، تکریم والدین، حسن خلق، سوء خلق، صبر بر سوء خلق، حلم و پرهیز از شتاب زدگی، رفق و مدارا، پرهیز از خشم و غضب، توهین، تحقیر و ایذاء، پوزش خواهی و پوزش طلبی، آتش قهر، انصاف، مهرورزی، خوش گویی، شریک در دعا، همیاری و همکاری، هدیه دادن، تشکر و سپاس گزاری، منت گذاری، وفای به عهد، قناعت و ساده زیستی، پاسخ به نیازهای غریزی جنسی، تعاون، نیازمندی به موعظه و مطالعه و سخن آخرین فصلهای این کتاب است که هر کدام از این عناوین به بخش های مختلفی تقسیم شده اند و مؤلف در رابطه با آنها توضیحاتی داده است.

در واقع همه موضوعات و مسائلی که می تواند مبتلابه یک زندگی زناشویی و خانوادگی باشد و در تعاملات روزمره اعضای خانواده رخ دهد در این کتاب مطرح شده و آنگونه که مورد پسند سبک زندگی اسلامی است به آن پرداخته شده است؛ البته نه فقط بعنوان راهی برای کاهش تنشهای خانوادگی بلکه بعنوان مسیری جهت رسیدن به قرب الهی و تکامل. مولف کتاب با آوردن حکایت های اخلاقی و تربیتی از بزرگان در جای جای کتاب علاوه بر اینکه خواندن کتاب را برای مخاطب عام دلنشین و شیرین نموده است، عملاً راهکارهای عملی هم پیش پای او قرار داده تا کتاب جنبه کاربردی هم پیدا کند.

کتاب خواننده خود را مخاطب قرار می دهد و بسیاری از جمله ها با عبارت «ای عزیز» آغاز می شود. البته نویسنده متواضعانه در مقدمه کتاب نوشته است که این خطاب «ای عزیز» در واقع به نفس خود اوست که نیازمند توجه و بکارگیری این توصیه هاست.

کتاب «سلوک با همسر» در حالی که یکسال از انتشار آن می گذرد به چاپ سوم رسیده و در مجالس اخلاقی و تربیتی به یک کتاب مرجع تبدیل شده که خیلی از کارشناسان و مشاوران تربیتی و خانواده مطالعه آن را به مراجعان خود پیشنهاد می دهند.

مقدمه مؤلف: 

نهاد خانواده يکي از مهم‌ترين و اصلي‌ترين ارکان جامعه بوده و تأثير شگرفي بر حيات فکري و فرهنگي و معنوي و ايماني اجتماع داشته و نقش جدي در پويايي و سرزندگي و نشاط آن دارد که اگر به شدت از آن مراقبت و مواظبت شود، زمينه‌ي دست‌يابي به سعادت حقيقي و ابدي را براي طالب حقيقي قرب حضرت حق- جلّ جلاله- فراهم مي‌سازد و از آنجايي که سالکِ عاشقِ دلداده‌ي حضرت جانان – جلّ جلاله- آرماني جز توحيد و کمال عبوديّت ندارد، بايد براي رسيدن به اين هدف غايي و نهايي، زندگي و معاشرت و تعامل خويش با همسر و ساير اعضاي خانواده‌اش را به گونه‌اي تنظيم نمايد، تا پيوند همسري که منطبق با فطرت  توحيدي و خواست محبوب ازلي و ابدي است، نردباني براي صعود و فتح قله‌هاي کمال انساني باشد و چنين آرزويي دست يافتني نخواهد بود مگر آنکه براساس معارف نوراني و کلمات حضرت حق- جل‌جلاله- و هدايت‌هاي او سُبحانَه و اولياي عظيم الشأنش – صلوات الله عليهم – روح معنويت و توحيد و عبوديت را بر همه‌ي شؤون زندگي خويش حاکم سازد.

سالک بايد با الهام از اقيانوس کران ناپيداي معارف قرآن و عترت – عليهم السلام – با ظرافت‌هاي همسرداري آشنا شده و به مراقبه‌ي جدي از مرزهاي مقدس نهاد خانواده بپردازد و آن را از تهاجم وسوسه‌هاي شياطين جني و انسي و راهزنان طريق بندگي و عبوديت، حفظ نمايد و به اين حقيقت توجه داشته باشد که اندک غفلتي ممکن است کانون زندگي‌اش را دچار بحران کرده و نه تنها راه رسيدن به توحيد و کمال عبوديت و حيات طيّبه و وصال حضرت محبوب – جل جلاله – به رويش سد شود و در سير عبودي‌اش توقف و ايستايي ايجاد گردد، بلکه بازنده‌ي امتحانات دائمي و شبانه‌روزي در محيط زندگي‌اش شود و به وادي حرمان و انحطاط و سقوط کشيده شده و در سير نزولي قرار گيرد.

از آ‌يات الهي که اهل فکر را بايد به تدبر و انديشه وادارد آن است که ذات اقدس حضرت احديت- جل‌ جلاله- بين زوجين، مودت و رحمت را قرار داده است: (وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّهً وَرَحْمَهً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ)[۱] تا زندگي دنيايي و آخرتي آدمي به کمال مطلوب خود برسد.

 عارف واصل، حضرت علامه‌ي طباطبايي – قدس سره – که همواره حلقه‌ي بندگي خدا و غلامي حضرات معصومين- صلوات الله عليهم – را بر گوش داشت و رمز فتوحات لايُدرک و لايُوصف معنوي‌اش بود و طالبان کمال را به آن دعوت مي‌نمود، با الهام از اين آيه‌ي مبارکه مي‌فرمايد: «از روشن‌ترين و بارزترين جلوه‌گاه‌هاي مودت و رحمت، جامعه‌ي کوچک خانواده مي‌باشد»؛ «مِنْ اَجَلِّ مواردِ المَوَدَّةِ والرَّحمة، المُجْتَمعُ الْمَنْزِلي»[۲].

پس خواست حضرت حق- جل‌جلاله- آن است که خانواده، کانون مودت و رحمت باشد و از آنجايي که سالک عاشق، نمي‌تواند خواسته‌اي جز خواسته‌ي محبوبش داشته باشد، بايد با شناخت کامل موانع، آنها را از سر راه بردارد و بکوشد تا اين رحمت و مودت خدادادي که از عناصر مهم اخلاقي محسوب مي‌شود آسيبي نبيند و روز به روز تقويت شده و بر استحکام آن افزوده گردد و جلوه و ظهور بيشتري داشته باشد و محيطي شاداب و نوراني و معنوي ايجاد نمايد.

[۱] . سوره‌ي روم؛ آيه‌ي ۲۱.

[۲] . الميزان؛ ج۱۶ ص۱۶۶.

مقدمه ناشر: 

در دنیایی که شراشر وجودش با تعلقات مادی گره خورده و روابط انسانی حاکم برآن نیز با همین عیار مورد سنجه قرار می‌گیرد، سخن از مدینه‌ي فاضله و روابط الهی میان انسانها هرچند بسان رؤیایی دست نیافتنی می‌نماید، لکن ضرورتش برعقل سلیم پوشیده نیست. اماپرواضح است که دراین بین ارتباط میان همسران از اهمیت بیشتری برخوردار است، چه آنان در حقیقت همچون ستونی برای خانواده بوده و خانواده نیز در حکم ستون جامعه. زین سبب به نظر می رسد که تعامل همسران، آنگونه که رنگ و بوی توحیدی به خود گرفته باشد می‌تواند این آسیب جدی را درمان نموده و بشریت را از بن بست فرهنگی پیش رو خارج نماید.

«سلوک با همسر» عنوان کتابی است که با تلاش و کوششی طاقت فرسا در طی سالیان متمادی، توشه‌ای مناسب برای این مسیر پر پیچ و خم فراهم نموده است. مولف محترم با تعمق در آیات قرآن مجید و روایات معصومین علیهم‌السلام و با بهره‌مندی از کلمات نورانی سالکان حقیقی صراط مستقیم و استفاده از محضر ره‌یافتگان به مقام قرب حضرت دوست، توانسته است مجموعه‌ای بديع و کم نظیر در این زمینه تنظیم نماید و با زبانی گویا و دلنشین آن را به رشته‌ي تحریر درآورد.

ما نیز خداوند سبحان را شاکریم که توفیق طبع این اثر ماندگار را نصیبمان نمود. در واقع این اولین اثر منتشر شده از «نشر تراث» است که به زیور طبع آراسته می‌شود و این مهم، شکرانه‌ي دیگری را می‌طلبد که صمیمانه از عنایاتش سپاسگزار و به توجهات بیش از پیشش امیدواریم. باشد که مورد توجه و استفاده عاشقان و سالکان طریق قرب حضرت حق قرار گیرد و باقیات الصالحاتی برای نویسنده‌ي محترم و این کمترین باشد.

سیداحمدطباطبایی ستوده تهران - پاییز۱۳۹۱